ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ – ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ
ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁਣਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਹਰ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਜਿਹਨ ਵਿਚ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ,ਜਾਂ ਨਸਵਾਰ ਦੀ ਡੱਬੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ,
ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਮਹਾਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਫਨਕਾਰਾਂ ,ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾ ਦੇ ਪ੍ਭਾਵ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਹੀ ਨੀਂ ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਕਬੂਲਿਆ ਹੈ।
ਗਿੱਦੜਬਾਹੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ –
ਇਕ ਕਥਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਖਦਰਾਣੇ ਦੀ ਢਾਬ ( ਮੁਕਤਸਰ) ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਆਦ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਇਸ ਪਿਪਲੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਗਿੱਦੜ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਗਿੱਦੜੀ ਫੜ ਕੇ ਲਿਆਏ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਗਿੱਦੜ – ਗਿੱਦੜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਲੋਕ ‘ਗਿੱਦੜਵਿਆਹਿਆ’ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਤੇ ਫਿਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬਦਲ ਕੇ ‘ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ’ ਪੈ ਗਿਆ ।ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਥਾ ਪ੍ਚਿਲਤ ਹੈ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਗਿੱਦੜਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਹੋਈ ਸੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ।
ਦਸੰਬਰ 1909 ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮਿਸਟਰ ਬਲਟਿਨ ਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇਮਾਰਤੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ ।ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਜ਼ੋਨ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ NH-15 ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਨੂੰ ਬਠਿੰਡਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ. ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਰੇਲਵੇ ਰਾਹੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਸਬ-ਡਵੀਜ਼ਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 68,028 ਹੈਕਟੇਅਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 205,118 ਹੈ।.ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ 6 ਗੇਟ ਹੁਸਨਰ ਗੇਟ,ਭਾਰੂ ਗੇਟ,ਥੇਹੜੀ ਗੇਟ,ਦੌਲਾ ਗੇਟ,ਮੇਨ ਘੰਟਾ ਘਰ ਗੇਟ,ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਗੇਟ
ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਤੇ ਹਾਕਮ ਸੂਫੀ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਉਥੇ ਅਸ਼ੋਕ ਮਸਤੀ, ਮੇਹਰ ਮਿੱਤਲ ,ਪਾਲੀ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ,ਜਾਨੀਂ ਅਤੇ ਦੀਪਕ ਢਿੱਲੋਂ ਵਰਗੇ ਫਨਕਾਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪ੍ਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਬਾਬਾ ਬੋਹੜ ਪ੍ਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਤੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹਰਚਰਨ ਬਰਾੜ ਵੀ ਏਸੇ ਇਲਾਕੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਜਗਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਗਾਇਕ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਏਸੇ ਖਿੱਤੇ ਦੀ ਦੇਣ ਹੈ ।ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਨਾਲ ਅੰਤਾਂ ਦਾ ਮੋਹ ਹੈ ਗਿੱਦੜਬਾਹੇ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਮਾਨ ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹਨ
ਸੈਂਕੜੇ ਹੀ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਕਰੋੜਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਦਬ ਪਿਆਰ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਬਾਬਾ ਬੋਹੜ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਜ ਤਕ ਜੋ ਵੀ ਲਿਖਿਆ, ਗਾਇਆ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਖਿੜੇ ਮੱਥੇ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ।ਇਹ ਇਕੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ ਜੋ
ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੀ ਵਡੇਰੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬਜੁਰਗ ਤੱਕ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਨੂੰ 1998 ਏਸੀਆਈ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ,
ਕੁੜੀਏ, ਅਤੇ ਹੀਰ ਦੇ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਗਾਏ ਗੀਤਾਂ ਬਦਲੇ ਬੈਸਟ ਆਫ ਦੀ ਈਅਰ ਨਾਲ 2005 ਵਿਚ ਈ.ਟੀ.ਸੀ. ਚੈਨਲ ਵੱਲੋ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ,
7 ਸਤੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਬਾਲਰਹੈਮਪਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਡਾਕਰੇਕਟ ਆਫ ਮਿਊਜਿਕ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ,
2009 ਵਿਚ ਬੂਟ ਪਾਲਿਸ਼ਾ ਐਲਬਮ ਨੂੰ ਯੂ. ਕੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਮਿਊਜਿਕ ਐਵਾਰਡ,
1999 ਵਿਚ ਫਿਲਮ ਸ਼ਹੀਦੇ ਮੁਹੱਬਤ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ,
2006 ਵਿਚ ਫਿਲ਼ਮ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਵਾਰਿਸ ਸਾਹ ਲਈ ਬੈਸਟ ਐਕਟਰ ਦਾ ਐਵਾਰਡ ਅਤੇ
2005 ਵਿਚ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਵਾਰਿਸ ਸਾਹ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਔਸਕਰ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ
ਸਮੇਤ 2012 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵੱਲੋ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਣ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੇਟ ਡਿਗਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।
ਮਾਨ ਸਾਬ ਨੇ ਇਕ ਤੋ ਮਗਰੋ ਇਕ ਲੱਗਪਗ 330 ਦੇ ਕਰੀਬ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਾਏ ।
ਹਾਕਮ ਸੂਫੀ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਾਕਮ ਸੂਫੀ ਨੂੰ ਯੁੱਗ ਗਾਇਕ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਅੱਤਕਥਨੀ ਨਹੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿਉਕਿ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਦੋ ਅਰਥੀ ਅਸ਼ਲੀਲ ਦੋਗਾਣਿਆ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਤੇ ਸੋਲੋ ਗਾਉਣ ਦੀ ਨਵੀ ਪਿਰਤ ਪਾਈ ।
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿੱਖ ਕੇ `ਛੱਲਾ`, `ਕੋਕਾ` ਗੀਤ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੂਫੀ ਸੀ । ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਲੋਕ ਸਾਜ ਡੱਫਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੂ-ਬ-ਰੂ ਸੂਫੀ ਨੇ ਕੀਤਾ । ਅੱਜ ਇਸ ਸਾਜ ਨੂੰ ਕਈ ਨਾਮਵਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਅਪਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨਸਵਾਰ ਫੈਕਟਰੀ —
ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਨਫ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ 5,6 ਅਤੇ 7 ਫੋਟੋ ਨਾਮਕ ਸਨਫ ਫੈਕਟਰੀ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਸਵਾਰ ਫੈਕਟਰੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵੀ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ।
ਸੰਨ 1900 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਸਿੱਧ ਪੁਰਸ ਬਾਬਾ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰਧਾਲੂ ਖੇਤੂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਸਵਾਰ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਖੇਤੂ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫਰਮ ‘ਖੇਤੂ ਰਾਮ ਬਿਸੰਭਰ ਦਾਸ’ ਦੇ ਨਾਂਮ ਹੇਠ ਇੱਥੇ ਨਸਵਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਵੱਧਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1915 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ‘ ਪੰਜ ਫੋਟੋ ਨਸਵਾਰ ‘ ਨਾਮਕ ਮਾਰਕਾ ਬਜਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ । ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਸਵਾਰ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਹੋ ਨਿਬੜਿਆ ।ਤੰਬਾਕੂ , ਸੰਗਧਿਤ ਪਦਾਰਥਾਂ , ਮੈਥਾਈਲ ਅਤੇ ਤੇਲ ਬੀਜ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਪਾਊਡਰ ਵਰਗਾ ਇਹ ਪਦਾਰਥ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਦ ਨੱਕ ਖੋਲਣ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਦਵਾਈ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਪਰ ਕੁਝ ਲੋਕੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁੰਘਣ ਦੇ ਆਦੀ ਵੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਰੇਸ਼ ਕਥੂਰੀਆ ਵੀ ਗਿੱਦੜਬਾਹੇ ਦਾ ਮਾਣ ਹਨ,ਉਹ ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹਨ, ਲੱਕੀ ਦੀ ਅਣਲੱਕੀ ਸਟੋਰੀ (2013), ਕੈਰੀ ਆਨ ਜੱਟਾ (2012) ਅਤੇ ਭਾ ਜੀ ਇਨ ਪ੍ਰਬਲਮ (2013) ਕੈਰੀ ਆਨ ਜੱਟਾ 2 ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ 420 ਰਿਟਰਨਜ਼ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ 2017 ,ਉ ਅ ,ਵੇਖ ਬਰਾਤਾਂ ਚੱਲੀਆਂ (2019)ਆਦਿ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਡਾਇਲਾਗ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ।
ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਮਨਧੀਰ ਸਿੰਘ ਪੀ.ਟੀ.ਸੀ. ਪੰਜਾਬੀ ਚੈਨਲ ਦੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ-ਅਧਾਰਿਤ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ, ਪੀ.ਟੀ.ਸੀ. ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਸਟਰ ਪੰਜਾਬ 2015 ਦਾ ਫਸਟ ਰਨਰ-ਅਪ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਲੇਖਕ ਬਿਕਰਮਜੀਤ ਨੂਰ ਵੀ ਇਸ ਵੇਲੇ ਗਿੱਦੜਬਾਹੇ ਦਾ ਮਾਣ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਅਜੀਤਗੜ (ਮੁਹਾਲੀ ) ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੱਕਾ ਟਿਕਾਣਾ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਹੈ।ਇਸ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਈ ਲੇਖਕ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਜਗਤ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਨਿਵੇਕਲਾ ਸਥਾਨ ਹੈ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੌਲਿਕ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਕਾਤਰਾਂ’, ‘ਸ਼ਨਾਖਤ’, ‘ਅਣਕਿਹਾ’, ‘ਮੰਜ਼ਿਲ’, ‘ਮੇਰੀਆਂ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀਆਂ’, ‘ਮੂਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ’, ‘ਦਸ ਸਾਲ ਹੋਰ’ ਤੇ ‘ਰੰਗ’ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚਾਰ ਨਾਵਲ ‘ਪਾਗਲ ਹਵਾ’, ‘ਗਲੀ ਨੰਬਰ ਚਾਰ’, ‘ਚੁੰਨੀ ਦਾ ਪੱਲਾ’, ‘ਸੰਨ ਸੰਤਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਦ’ ਵੀ ਲਿਖ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੋ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਇੱਕ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਵਾਰਤਕ, ਇੱਕ ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ ਮੂਲਕ ਪੁਸਤਕ, ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ , ਦੋ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਤੇ ਦੋ ਦਰਜਨ ਦੇ ਲਗਭਗ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਕਲਾਕਾਰ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਵੀ ਏਸ ਫੁਲਵਾੜੀ ਚ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਹੇ ਨੇ ਜੋ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨੂੰ ਹੋਰ ਦੇਸਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਚ ਫੈਲਾਉਣਗੇ।
ਸੋ ਹੋਰਨਾਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਤੇ ਆਮ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਾੰਗੂ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਏਸ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਹੋਣ ਤੇ ਮਾਣ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਚ ਸਾਡੀ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣੀ ਹੈ
🖋🖊 #ਲੱਖਾਸਿੱਧੂ
ਆਪਣੀ ਵੈੱਬਸਾਇਟ socialpunjab.family.blog

